عدم واكنش ترامپ به سخنان پزشكيان يعني سخت تر كردن شرايط براي ايران
روزنامه آرمان ملي نوشت: ترامپ و اعضاي كابينهاش هنوز واكنش رسمي به مصاحبه پزشكيان براي مذاكره نشان نداده و از اين نظر چشمانداز پيش روي ايران و آمريكا در هالهاي از ابهام قرار دارد.
مراسم تحليف ترامپ در حالي برگزار شد كه وي با برخي فرمانها دوران دوم رياست جمهوري خود را متفاوت از گذشته آغاز كرد. به نظر شما وي چه رويكردي نسبت به ايران در پيش خواهد گرفت؟
سابقه ترامپ و كساني كه به عنوان اعضاي كابينهاش انتخاب شده، نشان ميدهد كه وي دنبال سختتر كردن شرايط براي ايران است. نمونه بارز كساني كه همواره مواضعي عليه ايران داشتهاند وزير خارجه جديد آمريكا است. يكي از اقداماتي كه دولت ترامپ انجام خواهد داد اين است كه به ايران و خريداران نفت ايران فشار بيشتري وارد كند كه ايران نتواند نفت خود را به آساني بفروشد. نكته ديگر اينكه زياد نميتوان روي سخنان ترامپ حساب كرد و وي بيشتر به اقدامات ايذايي علاقهمند است.
جان بولتن در جايي گفته بود ترامپ صبح يك حرف ميزند و عصر حرف ديگري ميزند كه عليه حرف قبلي خود است. نكته ديگر اينكه بهرغم اينكه ترامپ در مراسم تحليف مسائلي را مطرح كرد، اما ما هنوز نميدانيم كه وي در عمل چه خواهد كرد و چه رويكردي در پيش خواهد گرفت و مواضع اخير وي درباره كانادا، پاناما و گريلند قابل توجه و سوالبرانگيز بوده است. نكته مهمي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه من فكر نميكنم مسأله ايران اولويت اول ترامپ باشد، بلكه ذهن وي بيشتر درگير چين، اقتصاد چين و نقش آن در اقتصاد آمريكا است. اينكه ترامپ چه رويكردي نسبت به ايران در پيش خواهد گرفت، آنقدرها كه به نظر ميرسد اهميت ندارد بلكه مهم اين است كه ايران بايد خود را در داخل تقويت كند و ما بايد به شكلي عمل كنيم كه رويكرد ديگر كشورها نسبت به ما، در اولويتها و برنامههاي ما نقش نداشته باشد. با همه اينها به نظر ميرسد كه ما نسبت به آينده كشور بيخيال شدهايم.
پزشكيان قبل از مراسم تحليف ترامپ از آمادگي دولت ايران براي مذاكره با آمريكا سخن گفت. به نظر شما بايد در انتظار چه واكنشي به اين مواضع بود؟
به نظر من ترامپ نبايد چنين اظهاراتي را باور كند و آن را جدي بگيرد. ترامپ اگر عاقل باشد به اين نكته توجه ميكند مقام رهبري به صراحت عنوان كردهاند كه ما با آمريكا مذاكره نخواهيم كرد. زماني كه پزشكيان موضوع مذاكره را مطرح كرد، چند روز بعد از اغلب تريبونها در مناطق مختلف كشور عليه وي موضع گرفته شد و برخي مواضع شدت هم داشت. اعلام مواضع از تريبونها نشان ميدهد كه گروهي اين نوع سخنان رئيسجمهور را برنميتابند. هنگامي كه خشم و نفرت با صداي بلند مطرح ميشود، آمريكا چگونه ميتواند وارد مذاكره شود و اصلا قرار است درباره چه موضوعي با آمريكا صورت بگيرد؟
آقاي پزشكيان تنها عنوان كردند ما حاضر هستيم با آمريكا مذاكره كنيم و اصلا مشخص نيست كه پزشكيان و تيم او در وزارت خارجه قرار است درباره چه چيزي با آمريكا مذاكره كنند. ما بايد از دور و تسلسل مذاكره براي مذاكره با غرب خارج شويم. سالهاست موضوع مذاكره در كشور ما مطرح است و هر بار مذاكره ميكنيم تا مذاكرات را به دور بعدي موكول كنيم. به هر حال زمان آن رسيده كه از اين دور و تسلسل خارج شويم. اگر ما دنبال لغو تحريمها هستيم، مشخص است كه آمريكا به آساني از اين اهرم فشار عليه ايران عبور نخواهد كرد. زماني كه برجام به نتيجه رسيد مشخص بود كه طرفين دنبال چه چيزي هستند و قرار است به چه نتايجي برسند، اما حالا مشخص نيست قرار است درباره چه چيزي مذاكره صورت گيرد. برجام هم كه ديگر وجود ندارد و عملا از بين رفته است.
در هفتههاي اخير بازار سرمايه در ايران با نوسانهاي مختلفي مواجه بود و ترامپ هم به صورت رسمي رئيسجمهور آمريكا شده است. با توجه به اين موارد، وضعيت اقتصادي در ماههاي پاياني سال چگونه خواهد بود؟
در حال حاضر ما با مشكلاتي روبهرو هستيم كه آثار خود را در حوزههاي مختلف نشان ميدهد و اين موضوع تنها مختص به اقتصاد نيست. در زمينههاي ديگر نيز با مشكلات خاص خود مواجه هستيم و حتي به نظر ميرسد برخي از اين مشكلات به سطح بحران نزديك ميشود. بحران به شرايطي گفته ميشود كه با روال معمول متفاوت است و عملكردهاي خاص خود را ميطلبد و نياز به اقدامات فوقالعاده دارد. به عنوان مثال هنگامي كه كرونا وارد كشور شد ما با يك وضعيت فوقالعاده مواجه شديم كه نيازمند اقدامات فوري و فوقالعاده بود. اكنون ما تقريبا در چنين وضعيتي قرار داريم. با همه اينها برخي مسئولان به چنين موضوعي توجه ندارند و به شكلي رفتار ميكنند كه انگار هيچ مشكلي وجود ندارد و در شرايط عادي قرار داريم.
اگر اين نگاه ادامه داشته باشد هم بر تعداد بحرانها افزوده ميشود و هم غلبه بر آنها سختتر خواهد شد. نكته ديگر اينكه مشكل اقتصاد ايران خارجي نيست، بلكه آنچه باعث شده اقتصاد ما ضعيف شود هرج و مرج در تصميمگيري و در برخي موارد هم سوء مديريت است. ريخت و پاشها در اقتصاد ايران به اندازهاي است كه اگر اين وضعيت وجود نداشته باشد ما سالانه در حدود ۱۵ ميليارد بودجه خواهيم داشت كه ميتوانيم آن را براي حل مشكلات مختلف به كار ببريم.
در واقع ما سالانه ۱۵ ميليارد دلار سرمايه كشور را هدر ميدهيم. اين آمار به خوبي نشان ميدهد كه اگر قرار است وضعيت اقتصاد كشور بهبود پيدا كند، بايد جلوي ريخت و پاشهاي بيهوده گرفته شود. واقعيت غيرقابل انكار اين است كه به اندازهاي كه سياستهاي اشتباه داخلي به ما ضربه زده، تحريمها و فشارهاي بينالمللي ضربه نزده است. اگر قرار است آقاي پزشكيان اقدام موثري در اين زمينه انجام بدهد، بايد جلوي اين ريخت و پاشها و هدر رفتن سرمايههاي كشور را بگيرد و سياستهاي اقتصادي اشتباه گذشته را تصحيح كند. تنها در چنين شرايطي است كه ميتوان نسبت به بهبود وضعيت اقتصادي كشور خوشبين بود.
در چنين شرايطي مناسبات بين ايران و آمريكا به رهبري ترامپ به چه سمتي حركت خواهد كرد؟
من فكر ميكنيم ايران در رويكردي كه مقابل آمريكا در پيش گرفته تغييري نخواهد داد. هرچند كه بايد تاكيد كرد كه لازم است روشن شود كه هدف از تقابل چيست. اين همان موضوعي است كه بايد به مردم گفته شود تا با اين سياست همراهي بيشتري صورت گيرد. اينكه عنوان ميشود ممكن است دولت پزشكيان رويكرد جديدي در پيش بگيرد واقعبينانه نيست.
واقعيت اين است كه آقاي پزشكيان بدون اجازه حاكميت نميتواند كاري بكند. در واقع دولت پزشكيان تصميم گيرنده اصلي در اينكه بايد در مقابل آمريكا چه رويكردي در پيش گرفت، نيست و چنين سياستهايي در جاي ديگري گرفته ميشود.
در چهار دهه گذشته فضاي تقابل و تخاصم بين ايران و آمريكا شكل گرفته كه در ساحتهاي مختلف زندگي مردم اثر گذاشته است. در چهل سال گذشته آمريكا مرتب ايران را تهديد و تحريم كرده است. رفتار آمريكا موجب شده كه در داخل فرياد مرگ بر آمريكا بلند باشد. روشن است كه تا زماني كه اين وضعيت ادامه داشته باشد، نميتوان انتظار داشت كه طرفين براي بلندمدت تصميم بگيرند. ضمن اينكه برخي كشورهاي منطقه هم بر آتش ميدمند و از نزديكي دو كشور ناراحت و نگران ميشوند.
در سالهاي اخير واسطههايي بين ايران و آمريكا وجود داشته و پيامهاي بين طرفين رد و بدل شده است. با اين وجود با رفت و آمد واسطهها اتفاق خاصي در سايت اصلي بت فوروارد اين روابط كه گاهي پر تنش ميشود، رخ نخواهد داد. دولت پزشكيان نيز اگر دنبال تعامل با كشورهاي غربي است، بايد رويكردي در پيش بگيرد كه نسبت به گذشته تفاوت داشته باشد. البته ترديد نيست كه موانع مهمي در پيش پاي دولت وجود دارد و به همين دليل نميتوان انتظار داشت پزشكيان بتواند به آساني و ناگهاني چالش بين ايران و آمريكا را حل كند.
برچسب: ،
ادامه مطلب
